Γur Aɛmer n Yiɣil n Zekri (II)

Kra izerri wukud*, Aɛraven-awal a ttsellem lla ttjeddiren seg imaziɣen i wumi semman : »ccluḥ! ». Zzat-sen neɣ gar-asen zgan deg usmerged* deg iqvayliyen d imaziɣen i ten-yifen di yal tamsalt. Tagi tella ama di Fransa ama i tmura n Tmazɣa neɣ akin deg ugemmaḍ. Werǧin tekkes, tzad maḍi (af yan yaɛnan Lzayer) si 62 ar ass-a seg asmi « tamurt testaqel », tuɣal ger ifassen-nsen.
Deg aɣezur* neɣ di beṛṛa, aɛrav-awal yezga yettcetim* ar urumi deg uqvayli akken ad yessaɛli leqder-is. Aqvayli yettawi, d imsebber; ɣas akkagi ur iɣucc ara aɛrav-awal deg tikli-s. Mi tent-seqsaḍ: amek ur ten-tettarram ara ar imukan-nsen? Ak d-rren: ulac uɣilif, acku xuṣṣen deg tmelɣiɣin-nsen!. Meḥsub ur fhimen ara.
Tella tin i tent-yugaren akk deg-sent: ini, ɣas agraw deg-s mraw* agnawi iman-is kan as-sawalen meṛṛa s tegnawit-is. Tagi werǧin izmer ula d ameɣnas asen-tt-ikkes, ɣas alukan d Mas Muḥend Aɛrav ara d-ikkeren deg uẓekka-s.
Yal tikelt, dagi di Lpari neɣ deg tmurt, illa anida nehhun-ten imeɣnasen akken ur sen-sawalen ara s taɛrabt i wigi. Qqaren-asen: ur sen-ttarran ara s wawal mara kwen-d ttmeslayen s tegnawit-nsen. Taɛrabt mmeslayet-tt kan akken ad teqḍum lecɣal-nwen. Ma d nutni iken yesteḥqen, werǧin asent-thedrem s tegnawit (ala ak d adabu, acku zemren awen-d-xedmen uguren). Nutni ad ttemeslayen s tinna-nsen, kunwi s tagi nneɣ. Kunwi tfehmem-asen, nutni mdah. Ihi, ad yuɣalen d ignawiyen ara iruḥen ad-agmen ar tefransist akken ad msefhamen yid-wen.
Tutlayin tiberraniyin ma temmeslayem-tent d ignawiyen n Tmazɣa sumata, ulac deg-s kra n uɣilif, acku ttutlayin agi: Ur llant-nwen, ur llant-nsen. Skecmet-tten deg « lber arawsan*.
Maɛna xas ttewsayat akk agi id-nebder, ugin. Ruḥ tura kečč kkes-asen yir lɛadda i ten-yeblan amzun d lmerḍ* yeblan amdan.
Imɛallmen iqvayliyen ttsusumen-asen, ttawin-asen tixubta*af sebba n tedrimt. Win deg temmeslayeḍ af taluft agi ak-d-yini : »Ih ! Wagi d ttjara,*d lkumirs, akken id-yussa yiwen as-tedduḍ di lebɣi-s ! » Meḥsub am akken d iffer zuɣuren waman di terga, anda bɣan at-rren, d ayen i bɣan ad-inin wigi. Llan igad ik-iqqaren : « lukan a ken-nesmuzgut tili an-nerr tasarutt ddawa n tewwurt, akken iqqar urumi an-nefirmi ! » Ayagi d ayen yellan s tidett.
Ihi, ignawiyen, mačči akka i gan yid-neɣ, mara yili nekni ur nessawal ara tin-nsen, mačči ak-d-serbin tafenjalt n lqahwa di ttbernat-nsen. Mi sen tenniḍ amer armi nekni nfehhem-iken kunwi mdah? Ak-dderren: « kunwi tutlayt-nwen tewɛar i welmad! » Ruḥ tura kečč fehm-itt.
Ayagi daɣen d ayen yellan, win ur numin ara, ad iruḥ ad ijerreb.
Amɛallem aqvayli neɣ amaziɣ sumata, ur beqqun ara asen-yenser, asen-yerwel umesmmendu*, ɣas asen-yaweḍ ar nnif-nsen. Ulac ar ɣur-sen kra n trugza, neɣ n yiseɣ; i ten-iceɣben ttadrimt, tadrimt, dima tadrimt yezwaren nnif d lḥerma-nsen. Awal sin kan, ak-inin: « aɛraven agi msakit, aaah…, ur fhimen ara, nekni nif-iten s waṭṭas, acku nfehhem tameslayt-nsen, nutni mdah, ziru tamellalt ! »Retour ligne automatique
Aqvayli ma ijedder-d, iɛuyer-d aɛrav-awal zzat n wiyaḍ, ad-kkren kra yellan din at-nnaɣen, at-sbehdlen, as-inin: « kečč d azɣuzri* i telliḍ ! ». Maɛna ma d agnawi ara d-yewten seg-sen neɣ seg tutlayt-nsen, atg, ak-inin : « ur yefhim ara meskin, ulac uɣilif xussen lefhama ! ». Ad rren leɣlaḍ meẓẓi.

* Tadyant-agi n Dda Aɛmer n Yiɣil n Zekri, dayen yeḍran s tidett deg yiwet n lqahwa di lqarub n Lpari. Wagi d arapurtaj i d-wwiɣ deg lqahwa yagi n Uqvayli. Llant kra n tedyanin i d-uriɣ yagi, d aṭerǧem i tent-id ṭreǧmeɣ i trumit ar teqvaylit. Akka ar ad-ali tutlayt nneɣ. Yal yiwen deg-wen, alukan dunag, ad-yawi amur-is am uzru i lebni n tmeslayt akken ad teddukel d yiwet am tutlayin tiyaḍ deg dunnit. Akka i tebda trumit, talmanit, tagnizit, atg…

Amawal:
ukud: temps
aɣezur: etablissement
usmerged: dénigrer
yettcetim: casser, salir
mraw: 10
ttjara: commerce
ummesmendu: consommateur
azɣuzri: raciste
agnawi: assimilé
arawsan: neutre
lmerḍ: maladie incurable
tixubta: traîtrise

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *